Logo of the year.       

 

Ονομασία

Η Χαλκίδα είναι σήμερα η σημαντικότερη πόλη του νομού  της Εύβοιας  και ειναι η πρωτεύουσα του νομού. Καθ' όλη την διάρκεια της πορείας της στην πόλη της Χαλκίδας έχουν δοθεί πολλά ονόματα.
Υπάρχουν πολλές εκδοχές για το όνομα 'Χαλκίς’. Η πρώτη εκδοχή αναφέρει ότι το όνομα της το έλαβε από τα μεταλλεία Χαλκού που υπήρχαν στην γύρω περιοχή της η κατ’ άλλους την ύπαρξη εργαστηρίων επεξεργασίας χαλκού. Μια άλλη εκδοχή αναφέρει ότι το όνομα της το έλαβε από την φοινικική λέξη ‘Κάλχη΄ που σημαίνει πορφύρα. Λόγω της αλιείας του κοχυλιού από το οποίο έβγαινε το πορφυρό χρώμα που χρησίμευε στη βαφή βασιλικών ενδυμάτωω, η ακομη  κατά μια άλλη άποψη από την κόρη του ποταμού Ασωπου Χαλκίδα.
Όταν οι Κουρήτες διωχτήκαν από το Μελεαγρο από την Χαλκίδα της Αιτωλίας , μετοίκισαν στη σημερινή Χαλκίδα και έδωσαν το όνομα Άλυκάρνη ΄ή ΄Αλυκερνα΄η ‘Υποχαλκίς’ .
Μια άλλη ονομασία είναι ΄Στεμφυλος η ‘Στύμφηλος ‘από τους αποίκους της Πελοποννησιακής πόλης ‘ Πέδη’. Κλεις γιατί αποτελούσε το κλειδί της Στερεάς και της Ευβοίας.
Από την εποχή των Βυζαντινών χρόνων  έλαβε το όνομα ‘Ευριπος’ και αργότερα από τους Ενετούς έγινε Έγριπος’  ‘Νεγριπος’ και ΄Νεγρεπόντε’, που σημαίνει μαύρη γέφυρα . Οι Άραβες την ονόμασαν ‘Χαπός’ και οι τούρκοι ΄Εγριμπός’ η ‘Γριπός’ .  Το όνομα ‘Χαλκις ΄ το έλαβε μετά τη απελευθέρωση από τους Τούρκους.

Η Χαλκίδα στην Αρχαιότητα.

Πολλοί λόγοι συνετέλεσαν ώστε η Χαλκίδα να κατοικηθεί από τους νεολιθικούς χρόνους. Πρώτα η θέση της ανάμεσα σε δυο θάλασσες , ο εύφορος κάμπος του Λήλαντα αλλά και τα άφθονα οστρακοειδή, αγαπητή τροφή των προϊστορικών ανθρώπων, και τέλος το άφθονο νερό προσέλκυσαν πολλούς κατοίκους.
Εργαλεία παλαιοτέρα του 20.000 π.χ βρέθηκαν στην περιοχή της Μάνικας, στις Καμάρες και στις  παλιές  εργατικές κατοικίες, στην Κακή Κεφαλή . στην Αγία Ελεούσα κλπ.

Η Χαλκίδα στα μυκηναϊκά χρόνια

Μεσα από τα Ομηρικά έπη διαπιστώνουμε ότι οι Χαλκιδείς προσφέρουν 40 πλοία.

Η Χαλκίδα στα γεωμετρικά χρόνια

Η πόλη βιώνει μεγάλη ακμή, και μαζί με την Ερέτρια αποτελούν τις δύο σημαντικότερες πόλεις της Εύβοιας. Οι κάτοικοί της ασχολούνται με το εμπόριο, την κεραμική και τη μεταλλοτεχνία. Το πλέον σημαντικό γεγονός της εποχής αυτής  είναι  ο πόλεμος του Ληλάντιου πεδίου που διεξήχθη μεταξύ Χαλκίδας και Ερέτριας με τελικούς νικητές άλλους ιστορικούς να αναφέρουν τους Ερετριείς και άλλους τους Χαλκιδείς.

Η Χαλκίδα στα κλασσικά χρόνια

Η Χαλκίδα συμμετέχει στην πρώτη Αθηναϊκή συμμαχία και λαμβάνει μέρος στο πόλεμο κατά  των περσών και Πλαταιών, καθώς επίσης συμμετέχει στις ναυμαχίες  της Σαλαμίνας και του Αρτεμισίου. Δημιουργεί Ναυτική και στρατιωτική βάση κατά τα   χρόνια του Πελοποννησιακού πολέμου. Τα μέσα του 4ου αιώνα π.χ και αφού όλες οι Ελληνικές πόλεις έχουν ενοποιηθεί κάτω από το κράτος των Μακεδόνων και μέχρι την  Ρωμαϊκή κατάκτηση η πόλις αναπτύσσεται και μάλιστα το 323 π.χ έρχεται στην Χαλκίδα μέχρι να πεθάνει ο φιλόσοφος Σταγειριτης.

Η Χαλκίδα στην Ρωμαϊκή Εποχή

Ο Ρωμαίος στρατηγός Γαιος Σουλπίκιο Γαλβας το 200 π.χ. καταστρέφει την πόλη ενώ το 146 π.χ. όταν πλέον όλος ο Ελλαδικός  χώρος έχει κατακτηθεί από τους Ρωμαίους η Χαλκίδα επανιδρύεται και προοδεύει.

Η Χαλκίδα στον μεσαίωνα

Από το τέλος των Ρωμαϊκών χρόνων και μέχρι τα πρώτα βυζαντινά χρόνια  η Χαλκίδα ως πρώτη επισκοπή ανήκει στον μητροπολίτη Αχαΐας καθώς και διοικητικά. Στα χρόνια του Ιουστιανου η Χαλκίδα αφού μεταφερθεί στη τοποθεσία που βρίσκετε σήμερα οχυρώνεται  και δημιουργεί ονομαστό λιμάνι στην περιοχή του Αγίου Στεφάνου.
Όταν οι Σταυροφόροι (1204) κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη. Η Εύβοια παραχωρείται στον ιππότη Jacques d’Avesnes και χωρίζεται σε τρία τμηματα (Ωρεού, Νεγρεπόντε, Καρύστου) που το κάθε ένα δίνεται σε λομβαρδούς ιππότες (τριτημοριοι). Μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης, το 1261, ο πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης (καταγωγή  λατίνος) εγκαταστάθηκε στην Χαλκίδα. Η πόλη παραμένει στα χέρια των Βενετών, που την καθιστούν σταθμό και ορμητήριο του στόλου τους, έως το 1470 όπου και περνά  στα χέρια του Μωάμεθ Β ο οποίος και  διατάζει την σφαγή των κάτοικων της. Ο Μωάμεθ Β κάνει την Χαλκίδα έδρα του πασαλικίου που  φτάνει μέχρι την Αθήνα και την Θήβα.

Η Χαλκίδα και η Ελληνική Επανάσταση

Η Χαλκίδα ως έδρα του πασά γίνεται απόρθητη πόλη λογω των δυο φρουρίων Χαλκίδας και Καραμπαμπα (Το φρούριο του καραμπαμπα κτίστηκε από τους Τούρκους πάνω στον τάφο του Σουλταν Καρά-Μπαμπά).  Κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας ήταν χωρισμένη σε δυο τμήματα : το προάστιο – Ξέχωρο (Λιμάνι και η αγορά) και το κάστρο που είχε γύρω του ενετικά τείχη. Γύρω από τα τείχη υπήρχε τάφρος και δυο πέτρινα γεφύρια για την επικοινωνία Κάστρου-Ξεχωρου.Τον Ιούνιο του 1821 η Χαλκίδα πολιορκείται από τους Έλληνες χωρίς επιτυχία. Τον επόμενο μήνα καταφθάνει ο Ομερ Βρυώνης όπου ηττήθηκε από τους Έλληνες που είχαν προλάβει κάτω απο τον Αγγελή Γοβγιο να οργανωθούν. Μετά τον θάνατο του Αγγελή Γοβγιού αρχηγός της Εύβοιας ορίζεται ο Κριεζωτης ο οποίος  έρχεται σε διαμάχη με τον Διαμαντή Νικολάου οπλαρχηγό του Ολύμπου για την αρχηγία του νησιού.  Ο Κριεζωτης μετά τις μεγάλες νίκες εναντίον του Ομέρ Μπέη πολιορκεί την Κάρυστο , αλλά ο ερχομός του Τουρκικού στόλου έχει ως αποτέλεσμα την διάλυση του Ελληνικού στρατοπέδου και την σφαγή του αμάχου πληθυσμού. Τότε ο Κριεζωτης αποσύρεται στην Σκόπελο.
Η Χαλκίδα Πολιορκείται από τον Οδυσσέα Ανδρούτσο (11/1823) με την βοήθεια Ψαριανών πλοίων και αναγκάζει τους Τούρκους να περιοριστούν στο φρούριο χωρίς να τους νικήσει. Η Χαλκίδα παρεδόθη στην Ελλάδα στις 24-5-1833 μολονότι ο Καποδίστριας βρίσκεται πλέον στην Ελλάδα. Ο Ομερ πασάς αναχωρεί από την Χαλκίδα στις 20-3-1833 και τον αντικαθιστά ο Χατζή – Ισμαήλ Μπέης μέχρι την παράδοση της πόλης στον Γιώργο Αινιαν που είναι και ο πρώτος νομάρχης της Χαλκίδος.
To 1835 ιδρύεται το πρώτο Δημοδιδασκαλείο της Χαλκίδας, ενώ το 1838 εκλέγεται ο πρώτος δήμαρχος της πόλης, ο Γεώργιος Αποστολίδης. Γίνεται το πρώτο πολεοδομικό σχέδιο και χαράζονται οι νέο δρόμοι, σήμερα με τα ονοματα: Κωτσου, Αγγελή Γοβγιού, Σταμάτη κλπ. Το 1845 κτίζεται το νοσοκομείο και κυκλοφορούν οι εφημερίδες: Εύριπος, Έλλην, και Φιρδην Μιγδην. Με εντολή του τότε πρωθυπουργού της Ελλάδος Χαρίλαου Τρικούπη και τις πιέσεις του δημάρχου Η. Γαζεπη γκρεμίζονται τα οχυρά του στενού του Ευρίπου , Τα τζαμιά κατεδαφίστηκαν και υπάρχει μόνο σήμερα στην πλατεία Πεσόντων Οπλιτών μόνο ένα. Το 1890 καταστρέφεται η ξύλινη γέφυρα και αντικαθίσταται με σιδερένια.  

Νεώτερη Ιστορία

Οι γερμανοί το 1941 βομβαρδίζουν την περιοχή της Χαλκίδας, την καταλαμβάνουν και φεύγουν το Οκτώβριο του 1944. Η Χαλκίδα διακρίνεται για την δράση του Συντάγματος Πεζικού με πρωταγωνιστή τον Ευβοέα ταγματάρχη Βελισαρίου στη μάχη στο Μπιζάνι. Η μεραρχία Χαλκίδος έλαβε μέρος και στην Μικρασιάτικη εκστρατεία. Μετά την Μικρασιατική καταστροφή 1922, στην Χαλκίδα ήρθαν πολλοί πρόσφυγες και εγκαταστάθηκαν στη Νέα Αρτάκη, την Νέα Λάμψακο, και στους προσφυγικούς συνοικισμούς της Χαλκίδας.